Ρετρό: ο τελικός του Μπερσί, τα δευτερόλεπτα της αιωνιότητας και ο αντίλογος

Καταγράφει ο Κώστας Μαρούντας, σχολιάζει τη γνώμη του Φίλιππα Συρίγου ο Νίκος Καραμάνος

To 1996 ήταν η χρονιά της λύτρωσης για το ελληνικό μπάσκετ. Μετά από αρκετές αποτυχημένες απόπειρες, (Αρης, ΠΑΟΚ, Ολυμπιακός, Παναθηνα΄ι΄κός), είχε φτάσει η ώρα για να βρεθεί στην κορυφή της Ευρώπης μια ελληνική ομάδα. Το γεγονός αυτό αποτελούσε την επικύρωση της ραγδαίας ανόδου του επιπέδου της εγχώριας καλαθοσφαίρισης, τόσο σε εθνικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο. Μετά τις κατακτήσεις του Κυπέλλου Κυπελλούχων και του Κόρατς, από ΠΑΟΚ και Άρη, ερχόταν η σειρά του Κυπέλλου Πρωταθλητριών, που όπως αποδείχθηκε ήταν αθηνα΄ι΄κή και πειραιώτικη υπόθεση, αν συνυπολογίσουμε πως ένα χρόνο αργότερα στη Ρώμη ο Ολυμπιακός του Ίβκοβιτς κατακτούσε το τρόπαιο- το ότι νίκησε τη Μπαρσελόνα στον τελικό δεν αποτελούσε πια ιδιαίτερη είδηση. Η ώρα της Μπάρσα δεν είχε έρθει ακόμα, όπως έχουμε ξαναπεί...



Το φάιναλ φορ του 1996 είχε οριστεί από τη FIBA να γίνει στη γαλλική πρωτεύουσα. Μετά από ένα μαραθώνιο ξεχώρισαν οι τέσσερις ομάδες, που θα διαγωνίζονταν για το Κύπελλο. Ο Παναθηνα΄ι΄κός, η ΤΣΣΚΑ Μόσχας, η Μαδρίτη, και η Μπαρσελόνα. Στον ένα ημιτελικό η ομάδα του Μπόζινταρ Μάλκοβιτς με 35 πόντους του μεγάλου super star Ντομινίκ Ουίλκινς και 13 του ανερχόμενου τότε Φραγκίσκου Αλβέρτη είχε υποτάξει με 81-71 την ομάδα του Στάνισλαβ Ερέμιν, από την οποία είχε ξεχωρίσει ο Βασίλι Καράσεφ με 23 πόντους. Μετά από τις επίπονες ήττες στους συνεχόμενους εμφύλιους με τον Ολυμπιακό σε Τελ Αβίβ και Σαραγόσα, η ομάδα της Αθήνας κατάφερνε να περάσει σε έναν τελικό, δημιουργώντας ευοίωνες προοπτικές για την ίδια και τους οπαδούς της.

Στον άλλο ημιτελικό η Μπαρσελόνα έστελνε στο καναβάτσο τη Μαδρίτη, πετυχαίνοντας για άλλη μια φορά το κατόρθωμα να περάσει σε έναν τελικό της διοργάνωσης. Οι ημιτελικοί, συνήθως, γιατί υπήρξαν και αποτυχίες, βλ Μόναχο και Τελ Αβίβ, αποδεικνύονταν νικηφόρες υποθέσεις, σε αντίθεση με τους τελικούς, που πάντα μέχρι την προηγούμενη δεκαετία ήταν μαύρες σελίδες...

H ταυτότητα του μεγάλου ημιτελικού είχε ως εξής.

(April 9)

FC BARCELONA 76 - REAL MADRID 66 (34-38)
Barcelona: A. Karnisovas 24, Godfread 22, F. Martinez 10, A. Jimenez 8, X. Fernandez 6, JA. Montero 2, S. Diez 2, M. Bosch 2, JL. Galilea, R. Dueñas. Head coach: Aito G. Reneses
Real: J. Arlauckas 22, Z. Savic 15, Antunez 11, M. Smith 8, I. Santos 6, P. Laso 2, JA. Morales 2, Ferrer, S. Abad, Garcia. Head coach: Zelimir Obradovic

Στις 11 Απριλίου στο Μπερσί παρατάχθηκαν για την Μπαρσελόνα οι Γκαλιλέα, Φερνάντεζ, Καρνισόβας, Χιμένεθ και Γκόντφρεντ. Απέναντι τους οι Γιαννάκης, Αλβέρτης, Γουίλκινς, Οικονόμου και Βράνκοβιτς. Μετά από αναμέτρηση που έσπασε καρδιές ο Παναθηνα΄ι΄κός επικράτησε με 67-66. 

Αυτό που δε θα ξεχάσει κανείς είναι η τελευταία φάση με το αντικανονικό κόψιμο του Βράνκοβιτς σε λέι απ του Μοντέρο, που έδωσε τελικά και τη νίκη στους πράσινους. Η ίδια η FIBA αναγκάστηκε να εκδώσει ανακοίνωση με την οποία ζητούσε συγγνώμη, αναγνωρίζοντας το λάθος των διαιτητών. Για πολλά χρόνια μάλιστα στην οπαδική εγχώρια διαμάχη κυριαρχούσε η έντονη αμφισβήτηση των Ολυμπιακών οπαδών για τον τίτλο των αιώνιων αντιπάλων και τη νομιμότητα του. Ο Μοντέρο δήλωσε κάποτε πως «Είναι ντροπή, όπως λέω συνέχεια, αλλά είναι μέρος το παιχνιδιού. Ήταν καθαρό λάθος των διαιτητών, το οποίο δεν έπρεπε να γίνει. Η τραγική ειρωνεία είναι πως έγινε κατά μιας ομάδος που είχε κερδίσει τόσους τίτλους και της έλειπε μόνο το κερασάκι στην τούρτα. Είναι ανέκδοτο η τάπα. Και συνέβη πολύ παλιά. Ήδη έχουν περάσει 14 χρόνια». Ο δράστης Στόγιαν Βράνκοβιτς ανταπάντησε πως «έτρεξα πίσω για να ανακόψω την προσπάθεια του Μοντέρο. Ήμασταν πολύ τυχεροί, όταν έκανα το κόψιμο, γιατί νομίσαμε πως τελείωσε ο τελικός, ενώ ήθελε ακόμη λίγα δευτερόλεπτα. Όλα ήταν τόσο μπερδεμένα...». Σε εκείνη τη φάση ακόμα και το χρονόμετρο έκανε τα δικά του, κολλώντας απρόσμενα και δίνοντας μια επιπλέον ευκαιρία στη Μπάρσα, που, όμως, έμεινε ανεκμετάλλευτη.

Παραθέτουμε παρακάτω ένα βαρυσήμαντο άρθρο του έγκριτου δημοσιογράφου Φίλιππου Συρίγου πολλά χρόνια αργότερα για το τέλος εκείνου του συγκλονιστικού τελικού.

Kυριακάτικη Ελευθεροτυπία,Κυριακή 9 Μαϊου 2010

Η τάπα του Βράνκοβιτς και η υπόλοιπη αλήθεια
 

"Φάιναλ φορ του μπάσκετ (προχθές και σήμερα) και πάλι στο παρισινό Παλέ ντε Μπερσί.Οπως το '91, όταν η περίφημη Γιουγκοπλάστικα έκλεινε τον τριετή κύκλο της με το πιο μεγάλο, το πιο απίστευτο κατόρθωμά της. Οπως το 2001, όταν ο Παναθηναϊκός έχανε από την Μακάμπι τον μοναδικό τελικό από τους 6 που έχει πάρει μέρος. Και, κυρίως, όπως το '96, όταν σ' αυτό το γήπεδο ο Παναθηναϊκός του Μάλκοβιτς, του Ντομινίκ Γουίλκινς, του Βράνκοβιτς, (αλλά και του Γιαννάκη...) κέρδιζε το πρώτο ελληνικό τρόπαιο και ταυτόχρονα έβαζε τα θεμέλια για την μετέπειτα ευρωπαϊκή κυριαρχία του, με άλλους τέσσερις τίτλους!

Το φάιναλ φορ του '96, λοιπόν, σημαδεύτηκε από την τάπα του Βράνκοβιτς στο λέι απ του Μοντέρο, ελάχιστα δευτερόλεπτα πριν τη λήξη, χάρη στην οποία ο Παναθηναϊκός νίκησε την Μπαρτσελόνα. Για την ακρίβεια, την αντικανονική τάπα του Βράνκοβιτς, αφού, κατά γενική ομολογία, πριν ο κροάτης γίγαντας σταματήσει την πορεία της μπάλας προς το «πράσινο» καλάθι, αυτή είχε χτυπήσει στο ταμπλό, γεγονός που απαγόρευε οποιαδήποτε παρέμβαση.
Αυτή όμως είναι μόνο η μισή αλήθεια σε σχέση με εκείνο τον δραματικό τελικό. Την άλλη μισή ελάχιστοι την πήραν είδηση και γι' αυτό, τελικά, η ιστορία γράφτηκε με λάθος τρόπο. Ενας από τους υπεύθυνους γι' αυτή την παραχάραξη ήμουν κι ελόγου μου, γιατί ενώ ήμουν ο μόνος έλληνας δημοσιογράφος που πήρε είδηση τι ακριβώς είχε γίνει, κράτησα την αλήθεια για τον εαυτό μου. Για να κάνω γκάφα στους συναδέλφους. Κι έτσι η πραγματικότητα δεν πήρε τις διαστάσεις που θα έπρεπε.

Ας ξαναθυμηθούμε όμως την ιστορία, που για τους περισσότερους πρέπει να είναι άγνωστη: 36 δεύτερα πριν το τέλος, ο Παναθηναϊκός, που κέρδιζε με έναν πόντο, ξεκίνησε την τελευταία του επίθεση, υπό την ασφυκτική πίεση των παικτών της Μπαρτσελόνα, οι οποίοι ήθελαν να κερδίσουν την κατοχή της μπάλας για να πετύχουν το νικητήριο καλάθι. Προς το τέλος της επίθεσης, ο Γιαννάκης (ίσως και μετά από φάουλ που δεν σφυρίχτηκε...) έχασε τον έλεγχο της μπάλας, που κύλησε διεκδικούμενη προς την κεντρική γραμμή του γηπέδου.
Την ώρα που ο Μοντέρο έγινε κάτοχος της μπάλας το χρονόμετρο των 30 δευτερολέπτων (τόσος ήταν τότε ο χρόνος επίθεσης, που αργότερα μειώθηκε σε 24'') είχε μηδενιστεί, το δε χρονόμετρο του αγώνα είχε σταματήσει στα 5 δεύτερα, πράγμα που σήμαινε ότι η επίθεση του Παναθηναϊκού είχε λήξει πριν αλλάξει η κατοχή της μπάλας. Ουδείς όμως το είχε αντιληφθεί, γιατί κατά έναν ανεξήγητο τρόπο δεν ήχησε η κόρνα που ειδοποιεί για το τέλος της επίθεσης, πότε να διακοπεί το παιχνίδι και να ξαναρχίσει με επαναφορά της μπάλας από τα πλάγια.
Με σταματημένο, λοιπόν, το χρονόμετρο ο Μοντέρο άρχισε να τρέχει προς το καλάθι του Παναθηναϊκού για το νικητήριο λέι απ. Ταυτόχρονα ο Στόγιαν Βράνκοβιτς, ο γίγαντας των 2,17 μ., ξεκινούσε μια ξέφρενη κούρσα, για να προλάβει και να αποτρέψει το μοιραίο. Στο δρόμο του, μάλιστα, τσαλαπάτησε τον συμπαίκτη του Τζον Κόρφα, γεγονός που είχε ως συνέπεια να φτάσει με ένα κλικ καθυστέρηση. Η σωτήρια για τον Παναθηναϊκό παρέμβασή του ήταν αντικανονική, αλλά οι διαιτητές δεν το κατάλαβαν. Το έδειξε αμέσως μετά η γαλλική τηλεόραση, την οποία επικαλέστηκε στην ένσταση που κατέθεσε η Μπαρτσελόνα, αλλά το αποτέλεσμα δεν άλλαξε. Παρέμεινε, όπως άλλωστε παρέμειναν και οι εντυπώσεις με βάση τις οποίες ο Παναθηναϊκός τάχα έκλεψε τη νίκη από την Μπαρτσελόνα...
Ουδέν το αναληθέστερον. Γιατί, αν όλα γίνονταν με το νόμο, η Μπαρτσελόνα θα έπρεπε να κάνει επίθεση 6 δευτερολέπτων απέναντι σε οργανωμένη άμυνα, οπότε δεν θα είχε την ευκαιρία ενός λέι-απ. Και επιπλέον, μπάσκετ με σταματημένο χρονόμετρο δεν παίζεται. Ο,τι έγινε ήταν λοιπόν άκυρο. Σαν να μην έφθαναν, όμως, όλα αυτά, μετά την τάπα του Βράνκοβιτς, η πανικόβλητη γραμματεία του αγώνα έθεσε σε λειτουργία το χρονόμετρο, γεγονός που είχε ως συνέπεια να κάνει νέα επίθεση η Μπαρτσελόνα, που όμως και αυτή αστόχησε.

Το αλαλούμ ήταν πλήρες. Η Μπαρτσελόνα φώναζε για κλοπή, ο Παναθηναϊκός προσπαθούσε να αμυνθεί χωρίς να ξέρει ότι επί της ουσίας πήγαν να τον ληστέψουν και η γραμματεία που τα είχε κάνει θάλασσα, μάζεψε τα βρεγμένα της και κρύφτηκε.
Μετά τη συνέντευξη τύπου είπα ό,τι είχα καταλάβει στον Μάλκοβιτς, κι αυτός έμεινε κατάπληκτος, με το στόμα ανοιχτό! Λίγο αργότερα οι περισσότεροι έλληνες δημοσιογράφοι πήγαμε στην Οπερά για φαγητό. Ολοι μιλούσαν για την τάπα του Βράνκοβιτς. Στην Αθήνα η ώρα ήταν πια περασμένες 2.00, οι εφημερίδες είχαν κλείσει. Τους είπα το κομμάτι του έργου που δεν είχαν δει. Πρώτα κοιτάχτηκαν μεταξύ τους και μετά κοίταξαν τα ρολόγια τους, αλλά ήταν πια αργά...
«Καλή Ανάσταση να 'χουμε φίλοι μου», τους είπα και σήκωσα το ποτήρι μου. Ξημέρωνε Μεγάλο Σάββατο, αλλά το κέφι είχε χαθεί. «Πάντα τέτοια» πετάχτηκε κάποιος, αλλά ειλικρινά δεν κατάλαβα με ποιο νόημα"... 

Η ιστορία έγραψε πως η Μπαρσελόνα πρόσθετε, έστω και με αυτόν τον τρόπο, άλλη μια αποτυχία για την κατάκτηση της κορυφής της Ευρώπης, σε αντίθεση με τον Παναθηνα΄ι΄κό που κατακτούσε τον πρώτο από τους πέντε τίτλους του. Μια σύγχρονη μπασκετική υπερδύναμη έπαιρνε το βάπτισμα του πυρός...

Τους πόντους των νεοφώτιστων πρωταθλητών Ευρώπης στον τελικό είχαν πετύχει οι Αλβέρτης 17, Γουίλκινς 16, Οικονόμου 10, Σταυρακόπουλος 9, Γιαννάκης 9, Κόρφας 4, Βουρτζούμης 2.

Για την Μπαρσελόνα είχαν σκοράρει οι Καρνισόβας 23, Φερνάντεζ 15, Γκαλιλέα 10, Χιμένεζ 9, Γκόντφρεντ 9.

Όπως ήταν αναμενόμενο η νίκη αυτή έδωσε την αφορμή για ξέφρενους πανηγυρισμούς, με επίκεντρο το κέντρο της Αθήνας... Ήταν μια εποχή που οι πράσινοι οπαδοί δε χόρταιναν να πανηγυρίζουν ευρωπα΄ι΄κές διακρίσεις, αν θυμηθεί κανείς και την ταυτόχρονη πορεία του ποδοσφαιρικού τμήματος στους 4 του champions league...

Και ο αντίλογος στον Κο Συρίγο

Kύριε Συρίγο. Ζούμε πλέον στην εποχή της τεχνολογίας και ο καθένας που έχει πρόσβαση στο youtube μπορεί να δει τη συγκεκριμένη φάση και να "παγώσει" την εικόνα την ώρα που αλλάζει κατοχή η μπάλα. Και αν το κάνει, θα δει πως ο Γιαννάκης χάνει τη μπάλα στα 6.8 δεύτερα, δηλαδή 8 δέκατα πριν εκπνεύσει η επίθεση του Παναθηναϊκού. Κατά συνέπεια κανένα παιχνίδι δεν έπρεπε να σταματήσει, η επίθεση συνεχίστηκε κανονικά και ο Μοντέρο κόπηκε αντικανονικά. Κακώς κόλλησε δύο φορές το χρονόμετρο, αλλά στην πρώτη φορά είχε προλάβει ο Μοντέρο να εκτελέσει ακόμα και μετρώντας κανονικά το χρόνο και στη δεύτερη φορά ας είχε μετρήσει το καλάθι κι ας ξεκολλούσε, ποιόν θα ευνοούσε αν ήταν κολλημένο; Ακόμα όμως κι αν δεν έχετε τη διάθεση να παίξουμε με δέκατα του δευτερολέπτου, ας θεωρήσουμε πως είχε λήξει η επίθεση του Παναθηναϊκού.Αλλά δεν καταλαβαίνω γιατί θα πρέπει να αφαιρέσουμε 6 δευτερόλεπτα απ το παιχνίδι, τα οποία φαίνεται πως θεωρείτε άκυρα. Ας σταματούσε ο χρόνος και ας παιζόταν κανονικά η επίθεση εναντίον οργανωμένης άμυνας. Πώς είστε τόσο βέβαιος πως δεν θα έμπαινε καλάθι; Ειδικά εσείς έχετε δει πολύ πιό απίθανα πράγματα να γίνονται στον θαυμαστό κόσμο της πορτοκαλί μπάλας. Τί θα πει ό,τι έγινε από κει και πέρα ήταν άκυρο; Δηλαδή ο τελικός κράτησε γιά σάς 6 δευτερόλεπτα λιγότερο; Αφού το παιχνίδι συνεχίστηκε λοιπόν, φτάσαμε στο αντικανονικό κόψιμο του Στόγιαν. Απλά είναι δηλαδή τα πράγματα. Και τότε ήταν και το 2010 που θυμηθήκατε να γράψετε αυτό το άρθρο. Αλήθεια, γιατί με τόση καθυστέρηση;