Περί κατοχής της μπάλας

Του Marti Perarnau

Η κάθε εποχή έχει και το στιλ παιχνιδιού της. Η Βραζιλία επέβαλλε το δικό της στα Μουντιάλ της Σουηδίας ή της Χιλής. Σήμερα, η Μπάρσα και κατ’ επέκταση η Ισπανία, έχουν σχεδόν μετατρέψει σε δόγμα ένα συγκεκριμένο αγωνιστικό στιλ. Η Γερμανία και η Αγγλία σε λιγότερο βαθμό, προωθούν και υποστηρίζουν ένα πιο «βιομηχανικό» και απαιτητικό ποδοσφαιρικό στιλ. Πάνω κάτω όμως όλοι θέλουν κάτι κοινό: την κατοχή της μπάλας. Η Ρόμα για παράδειγμα, εμπιστεύτηκε τις τύχες της στον Λουίς Ενρίκε πιστεύοντας ότι με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε έστω σε κάποιο βαθμό να παίξει όπως η Μπάρσα. Το μοντέλο της Μπάρσα αποδίδει, αλλά αποδίδει μόνο αν έχεις τους παίκτες που έχει και η Μπάρσα. Πλέον έχουν όλα σχεδόν περιοριστεί στην εξής ερώτηση: έχεις ή όχι την μπάλα? Λες και κάτι τέτοιο είναι το πιο σημαντικό πράγμα στον κόσμο.

Έχουμε λησμονήσει όλα τα υπόλοιπα κι έχουμε εξισώσει την κατοχή με την «δικαιοσύνη» ή την «αδικία» του αποτελέσματος. Η Μπάρσα κρατάει την μπάλα και καλύπτει έτσι τα κενά διαστήματα. Άλλες ομάδες την «πουλάνε» γιατί απλά δεν έχουν τους παίκτες που μπορούν να την κρατήσουν και να την κάνουν και κάτι. Στο ποδόσφαιρο δεν υπάρχουν ρομαντικοί. Ούτε και ο Πεπ ανήκε σε εκείνους που έβαζε την υψηλή αισθητική υπεράνω της νίκης. Ήταν πραγματιστής και οι αποφάσεις του ήταν προσανατολισμένες στην νίκη.

Δεν έχει σημασία πόσο έχεις ή όχι την μπάλα. Το θέμα είναι τι την κάνεις όταν την έχεις. Η Μπάρσα οργανώθηκε γύρω από το μυαλό και την διορατικότητα του Τσάβι με σκοπό να παίρνει και να «εκτελεί» ο Μέσι. Το «οξυγόνο» του Τσάβι, αυτού του βαρόμετρου όλης της ομάδας, είναι η μπάλα. Και όσο περισσότερο έχει την μπάλα ο Τσάβι, τόσο καλύτερα αναπνέει η Μπαρσελόνα. Η Ατλέτικο Μαδρίτης και η Ρεάλ Μαδρίτης για παράδειγμα, πρεσβεύουν ένα στιλ πιο «βιαστικό» από την Μπαρσελόνα. Σκοπός και εδώ είναι η μπάλα, αλλά με διαφορετικό τρόπο. Σκοπός είναι οι φάσεις να τελειώνουν και όχι να ξαναρχίζουν. Όταν βασίζεις το μοντέλο του παιχνιδιού σου σε έναν παίκτη όπως ο Κριστιάνο Ρονάλντο, δεν μπορείς να περιμένεις ότι οι κοντινές πάσες για παράδειγμα θα έχουν και κάποιο ιδιαίτερο βάρος στην συλλογική δυναμική της ομάδας σου. Και αυτό γιατί ο Ρονάλντο δεν χειρίζεται ιδιαίτερα καλά το θέμα της κοντινής πάσας, κάτι που μπορεί ν’ αποτελέσει πρόβλημα για την κατοχή.

Το σύστημα πρέπει να προσαρμόζεται στους παίκτες και όχι το αντίθετο. Μπορεί να το ακούμε πολύ συχνά, αλλά πολλοί υπακούουν στην εκάστοτε μόδα και δεν προσαρμόζουν το παιχνίδι στους ποδοσφαιριστές που έχουν στην  διάθεσή τους. Όλες αυτές οι συζητήσεις επί συζητήσεων για την κατοχή, έχουν κάνει ομάδες να κυνηγάνε με το έτσι θέλω τη μπάλα, χωρίς να έχουν τους κατάλληλους παίκτες για να την κρατήσουν. Ακόμα και ομάδες όπως η Σπόρτινγκ Χιχόν, προσπάθησαν να κάνουν το ίδιο. Συνέπειες? Λάθη στις πάσες, απώλεια της μπάλας σε κρίσιμα σημεία και εντέλει γκολ που θα μπορούσα να έχουν αποφευχθεί διαφορετικά.

Από την άλλη, ομάδες όπως η Ατλέτικο Μαδρίτης του Σιμεόνε και η Λεβάντε του Μαρτίνεζ, είχαν επίγνωση των αρετών και των αδυναμιών τους. Και όταν άλλες ομάδες είχαν ως επίκεντρο μια χωρίς κανένα νόημα και σκοπό κατοχή της μπάλας, αυτές κυνηγούσαν και έπαιρναν τα παιχνίδια με τρόπους εξίσου αποτελεσματικούς: Καλή άμυνα, πίεση και επιθέσεις από τα πλάγια. Τα αποτελέσματα εμφανή σε όλους. Η Λεβάντε με το όνειρο της Ευρώπης και η Ατλέτικο στην 5^η θέση της κατάταξης και τροπαιούχος του Europa League. Ένας καλός προπονητής, είναι αυτός που ξέρει επακριβώς τι έχει στα χέρια του και δημιουργεί το κατάλληλο πλαίσιο όπου υπερτερούν οι αρετές της ομάδας του και που ξέρει να παίρνει αποτελέσματα. Μια καλή ομάδα δεν χρειάζεται απλά καλούς ποδοσφαιριστές, αλλά κυρίως ποδοσφαιριστές με κοινή αντίληψη του παιχνιδιού. Πολλοί δεν θα συμφωνήσουν μαζί μου, αλλά αυτό που μετράει είναι να προβάλλεις τις αρετές σου και να καλύπτεις όσο μπορείς τα ελαττώματά σου όσο αντιαισθητικό και επικριμένο μπορεί να είναι κάποιες φορές το αποτέλεσμα. Η ομορφιά? Αυτή είναι το καταφύγιο των ρομαντικών που ταυτίζουν το ποδόσφαιρο με την λογοτεχνία. Το παιχνίδι της Μπάρσα δεν είναι όμορφο επειδή αποσκοπεί σε κάτι τέτοιο, αλλά επειδή έχει τους κατάλληλους παίκτες.

Και τότε έρχεται η Τσέλσι, κατακτά το Τσάμπιονς Λιγκ και η θεωρία ότι το ποδόσφαιρο πρέπει να έχει την ομορφιά κινέζικης πορσελάνης, εξαφανίζεται. Η ίδια η Τσέλσι του Μουρίνιο είναι η απόδειξη ότι το ποδόσφαιρο είναι δουλειά των ποδοσφαιριστών και ότι ο προπονητής πρέπει να ξέρει πώς να χειριστεί κάθε άτομο ξεχωριστά και να το θέσει στην υπηρεσία του συνόλου. Έχεις τους Ντρογκμπά, Εσιέν, Τσεχ και Λάμπαρντ και προσαρμόζεις το παιχνίδι σου ανάλογα: «σφιχτές» γραμμές, ταχύτητα, δύναμη. Ο καλύτερος τρόπος να δείξεις ότι ο πλούτος του ποδοσφαίρου δεν ανήκει σε κανέναν.

«Πρόδωσαν την φιλοσοφία τους» είναι το κλισέ της μόδας, όταν ένας προπονητής μεταβάλλει το αγωνιστικό στιλ της ομάδας του προκειμένου ν’ αντιμετωπίσει έναν συγκεκριμένο αντίπαλο. Ανάλογο είναι και το «έπεσαν μαχόμενοι υπέρ της φιλοσοφίας τους», κάτι σαν παρηγοριά στον άρρωστο δηλαδή. Τα αγωνιστικά μοντέλα δεν είναι κάτι το στατικό και το αμετάβλητο. Ή πεθαίνεις ή ανανεώνεσαι. Η Μπάρσα του Πεπ ήταν για 4 χρόνια το κάτι άλλο, γιατί κανείς δεν είχε δει κάτι ανάλογο σε τέτοια τελειότητα μέχρι τότε. «Κανείς δεν μας ξέρει γιατί είμαστε διαφορετικοί». Η αφετηρία πρέπει να είναι η ανανέωση της τακτικής για να συνεχίσεις έτσι.

Ο Μέσι από τα δεξιά, ο Μέσι σαν ψευτοεννιάρι, ο Τσάβι ν’ ανεβαίνει και ο Λέο να τραβιέται λίγο πιο πίσω… Άπειρες λύσεις για να καλύψεις τα συλλογικά λάθη όσο μπορείς. Δεν αποτελεί προδοσία. Είναι εξυπνάδα. Να ξέρεις τι χρειάζεται η ομάδα σου και να μπορείς να είσαι ανταγωνιστικός. Ένας προπονητής πληρώνεται για να κερδίζει, όχι για να έχει 11 Πικάσο στο γήπεδο. «Μ’ αγαπάνε τόσο επειδή κερδίζω» είχε πει και ο ίδιος ο Πεπ με χαμόγελο πριν από κάμποσο καιρό.

Στόχος είναι η νίκη, να πάρεις το μέγιστο δυνατό από την ομάδα που διαθέτεις. Κατοχή? Διορατικότητα? Πονηριά και οπορτουνισμός? Να ριψοκινδυνέψεις? Ο καθένας ερμηνεύει ανάλογα με τις εκάστοτε ανάγκες και διαλέγει το στιλ που ταιριάζει καλύτερα. Τα υπόλοιπα? Αυτοί που θέλουν να γίνει το ποδόσφαιρο λυρικό ποίημα? Η συμβουλή μου είναι να χαρούν όσο γίνεται όλες τις εκδοχές του αθλήματος, γιατί ακόμα και στα λιγότερα ελκυστικά στιλ, κρύβεται η συλλογική δουλειά κάποιων ανθρώπων από τους οποίους μπορεί και κάτι να μάθεις…